Stepan Krivoşeyev. “Bayun” kodu.

Aynenniler balanı muim ayatiy bilginen teminlegen bir soy kod olmaqnen beraber, onıñ butün ömrü boyunca sağlığını temin etecek er taraflama uyğun şifaiy bir vastadır.  

Viktoriya Vayvala. Aynenni – balanıñ qoruyucısı

Yekaterina VARGASOVA. “Yuqla, bibiyim, yuqla...”

Mutehassıslarnıñ aytqanına kore, balalaığında aynenni eşitmegen balalar ayat yolunda  muvafaqiyetsiz olıp, psihologik bozulmalarğa daa ziyade tabi ola ekenler. Butün halqlarğa mensüp olğan aynenniler, yalıñız ağız yaratıcılığınıñ elementi olıp balanı yuqlatmaq içün qullanılmamaqtadır. Olar balanıñ nutuqnı menimsemesinde ve bunıñ neticesi olaraq añınıñ şekillenmesinde pek muim yer almaqtadır. Bala tabiyatınıñ şekillenmesi, sağlığı ve psihologik noqtai-nazardan dayanıqlıq seviyesi ananıñ oña türkü yırlamaması ya da yırlağanı taqdirde de, nasıl bir türküler yırlağanına bağlıdır. Ayrıca aynennilerde ırsiy afızada uyanğan dünya aqqındaki bilgiler şifrelengendir. Irsiy afızası “uyanmağan” balalarğa cemiyetteki ayatqa uymaq ğayet qıyın kelmektedir. Olarnıñ şekillenüvi daa yavaşça ilerilemektedir.

İrina Karabulatova. Balalıq tılsımı: Tümen vilayeti halqlarınıñ aynenni ve etneleri.

Zinnatullina Gulüsa. Tümen vilâyeti tatarlarınıñ balalıq ananeviy medeniyeti.

Bala doğğanınen onı nazardan saqlap başlaylar. Yuqarıda adı keçken anane ve adetlerden ğayrı, sibirya tatarları bala doğuvınıñ ilk qırq künü devamında onı eñ yaqın soylârından ğayrı kimsege köstermege olmay dep sayalar.

Musafirler kelgende balanıñ mañlayına küye yaqıla. Şimdi ise qadınlarnıñ dudaq boyasını yaqalar. Fesçigi üzerine mavı tüsteki közboyuncaq, ardıç ya da yuvez pıtaçığı iliştirip qoyula. Qız balalarınıñ saçları arasına açıq tüslü şeritler örüle. Sibirya tatarlarınıñ bir çoq közboyuncaqları butün türkiy halqlarğa has olğanı kibi mavı tüste olıp olarnıñ qadimiy diniy inancı olğan Tañrınen (kök Tañrısı) bağlıdır. 

Ağır köz tiyüvinden mavı çulnıñ er biri içine tuz qoyaraq yedi yeri tüyümlene, balanıñ baştan ayaq  bedeni üzerine yürsetilip, meselâ, “Bismillâhir-rahmanir-rahim” denile.  Ondan soñ “Minem palamnı küslegen keşenen küse tos pulıp torle yakka şaşrap kitsen” (“Menim balama közü tiygen insannıñ közü tuz olıp er tarafqa sıçpar ketsin”)  deyerek çulnı yanıp turğan sobağa atalar.

Başqa bir şekilğe köre ise içine tuz qoyulğan mavı çul tüyümlene, balanıñ baştan ayaq  bedeni üzerine yürsetilip, “Küslegennen küse toşsen, tellegennen tele toşsen” (“Közü tiygenniñ közü aqsın, laf çıqarğannıñ tili qopsın”) denile. Bazı yerlerde bala çoq vaqıtqace tınıp olamasa, simvolik olaraq pencerelerniñ pervazı ve camı (em de yedi dane pervaz ve camnı yuvmaq kerek ola), evniñ kiriş qapısınıñ sapını siline, aynı suvnen balanıñ beti, qol ve ayaqları yuvula eken.

Nazardan molla da qoruy bile ve (oşkeru) suvnı ve balanı oquy. Bala hastalanğanda da oña muracaat eteler. Molla merekepnen tepsi üzerine dua yazğanından soñ, oña suv qoyıp hastağa içirile ya da suv üstünde dua oqula. Derman tapmaq istegenler oqulğan suvnı içmek yerine pergement kâğıtı üstüne dua yazdırıp onı aşay ekenler.